Triggers

De cursus is modulair opgebouwd waarmee ook ons herstel- en/of groeiproces bekrachtigd wil worden binnen een veilige en co-creatieve omgeving, als een rode draad spelen zogeheten ‘triggers’ een cruciale rol. Mensen kunnen op verschillende manieren ‘geraakt’ worden. Merk op, niet alle triggers hebben dezelfde betekenis voor iedereen, dit is afhankelijk van ieders perceptie, ervaringen, studie en/of de autonome geneigdheid tot diepgaander reflectie. Deze triggers kunnen principieel van overal komen en ons op sleeptouw nemen, alsof het leven zo bedoeld is. Hoe dan ook, hieronder een collage van triggers ‘voor elk wat wils’. Het staat de lezer vrij om deze stuk voor stuk te lezen of onmiddellijk over te gaan tot m’n ervaringsgerichte reflecties, startend met een weloverwogen denkexperiment.

Economie

Zelfs mensen die volstrekt niets te maken hebben met economie als vakgebied lezen hem met groot plezier. Hoe hij dit doet? Door zich niet te storen aan de gebruikelijke hekjes rond de economie, en door een eenvoudige, bijna ketterse stelling te betrekken: eigenlijk gaat de economie over niets meer of minder dan de vraag over goed en kwaad. In ‘De economie van goed en kwaad’ bekijkt Sedlácek zijn vakgebied door een volstrekt nieuwe bril en daagt hij ons uit tot een volstrekt nieuwe kijk op de wereld. De economie is een wetenschap, een waardevrij wiskundig onderzoek, wordt vaak beweerd. Maar voor Sedlácek is de economie iets van onze cultuur, een product van onze beschaving. De schrijver, voorheen economisch adviseur van Vaclav Havel, gaat tegen de heersende opvattingen in. Voor hem is economie niet in de eerste plaats een zaak van wiskunde en statistieken. Economie heeft voor Sedlácek alles te maken met de manier waarop wij in het leven staan, met onze opvattingen en denkbeelden dus. (bron)

Integratie

Soms zegt men dat één van de grootste problemen in de Westerse samenleving de kloof tussen arm en rijk is, dat is waar. Echter, dit is een ‘Westerse’ manier om ernaar te kijken, louter gekwantificeerd als de inkomenskloof. En hoe alarmerend die kloof ook is, er is nog een zorgwekkender kloof nl. de innerlijke kloof, een cultuurkloof, een kloof in bewustzijn, een kloof in de diepte. Als het zwaartepunt van een samenleving meer en meer verschuift, als steeds meer mensen overgaan van egocentrisch naar etnocentrisch en wereldcentrisch, dan plaatst dit een zware last op de samenleving om die mensen ‘verticaal’ te integreren op verschillende diepten in hun eigen ontwikkeling. En hoe dieper het zwaartepunt van een cultuur ligt, des te groter is de noodzaak en de last van deze verticale integratie. Zoals altijd maakt het nieuwe en hogere zwaartepunt de beschikbaarheid van de hogere of diepere structuren voor individuele burgers mogelijk, maar garandeert het die niet. (bron)

Chaospunt

In de moderne systeemtheorie bepaalt chaos de toestand van een systeem waarin zijn stabiele cycli plaatsruimen voor complexe, schijnbaar ordeloze gedragingen. Een chaos-venster is een periode waarin iedere invloed of prikkel van buitenaf tot dusdanige proporties kan worden ‘opgeblazen’ dat bestaande tendensen erdoor worden veranderd en er nieuwe tendensen ontstaan. Het ‘chaospunt’ is de cruciale toestand waarop tendensen die tot de huidige toestand van het systeem hebben geleid ineenstorten en het systeem niet meer kan terugkeren tot zijn vroegere toestanden en gedragsmodi, maar onomkeerbaar wordt gelanceerd langs een traject met een aangepaste structuur en bijhorende modus operandi. (bron)

Isolatie

Wanneer ervaringswerkers niet de ruimte krijgen om deze kennis te laten meewegen op de doelstellingen die de hulpverlening vooropstelt, dreigen ervaringswerkers ofwel geïsoleerd te worden van het hulpverleningsproces ofwel geïntegreerd te worden in de bestaande professionele logica’s. Dit zou een depolitiserende uitkomst zijn van het inzetten van ervaringswerkers. Wat voor cliënten en ervaringswerkers van betekenis is, wordt op die manier immers aan de kant geschoven. (bron)

Derde orde

Derde orde vernieuwingen komen niet zo vaak voor want ze ontregelen en de meeste mensen houden daar niet zo van. Je kunt derde orde vernieuwingen niet plannen of sturen en de meeste managers vinden dat ongemakkelijk. Het idee van derde orde vernieuwingen is voor veel mensen een verleidelijke gedachte die warme gevoelens oproept. Het is tegelijkertijd ook een meerduidig concept vol onzekerheden die de meeste mensen liever uit de weg gaan. Geregeld worden tweede orde veranderingen of zelfs eerste orde verbeteringen geduid als een derde orde zoektocht vanwege het jubeljargon en een romantisch verlangen naar iets nieuws of omdat zich onzekerheid voordoet in het verloop van de verandering. Het is echter de vraag of die onzekerheid deel uit maakt van de vernieuwing of een gevolg is van een slecht doordachte verandering. (bron)

Paradigma

‘De structuur van wetenschappelijke revoluties’ verscheen in oktober 1962 en is uitgegroeid tot een iconisch boek in de filosofie. Vijftig jaar later zijn er meer dan een miljoen over de toonbank gegaan, in bijna twintig talen. Achteraf bekeken valt het te begrijpen waarom Kuhns analyse van het wetenschappelijk bedrijf bij zovelen aansloeg. Hij ging in tegen het klassieke beeld van de wetenschap waarin enkele geniale helden zoals Galileo, Lavoisier of Darwin die tegen de stroom inroeien en met hun nieuwe inzichten stelselmatig verder bouwen aan het continu groeiend huis van kennis. Kennis die steeds dichter de waarheid benadert. Kuhn schetste een ander beeld van wetenschap. Aan de hand van enkele gevalstudies uit de geschiedenis van de wetenschap liet hij zien dat die wetenschap geen gesmeerd lopende, autoritaire machine is die kennis produceert, maar een menselijke bezigheid waarbij men met vallen en opstaan en soms op basis van irrationele mechanismen vooruit strompelt. Belangrijk detail: wetenschap beweegt zich niet naar de waarheid, maar weg van foute opvattingen. (bron)

Psychodrama

Psychodrama, zoals het ontwikkeld is door Jacob Moreno, is in de eerste plaats een zienswijze op menselijk gedrag. Psychodrama gaat ervan uit dat de mens een spontaan en creatief wezen is en mensen zich willen verwezenlijken binnen de context van hun situatie. Dat wil zeggen: mensen passen zich niet domweg aan, maar vragen zich af wat zinvol is. Spontaniteit en creativiteit zorgen ervoor dat mensen zich altijd kunnen aanpassen aan nieuwe situaties of oude situaties in een ander perspectief kunnen krijgen. Psychodrama bevordert het vermogen van de deelnemers om zowel persoonlijk als beroepsmatig creatiever met situaties, met anderen èn met zichzelf om te gaan. Psychodrama is in essentie: deelnemers helpen om via het uitspelen van situaties tot een betere integratie te komen van gedragsimpulsen die verwarrend en ongewenst gedrag doen voortduren en creativiteit blokkeren. (bron)

Evolutie

Iedere nieuw gevormde sociaal-culturele organisatie omvat en integreert de vroegere vormen en transformeert deze gedeeltelijk. Dit leidt tot een nieuw en hoger systeemniveau waarbinnen de eerdere systemen functionele subsystemen vormen. De totstandkoming van hogere ‘suprasystemen’ ten gevolge van de integratie van voorheen relatief autonome systemen (die voortaan als subsystemen fungeren) is in de systeemtheorie een bekend begrip. Zulke suprasystemen ontstaan als gevolg van het creëren van ‘hypercycli’ waarin de subsystemen in elkaar grijpen onder invloed van cycli die elkaar wederkerig katalyseren : de zogeheten ‘kruiskatalytische cycli’. Hierdoor worden de subsystemen in toenemende mate afhankelijk van elkaar, terwijl het suprasysteem dat ze gezamenlijk vormen zijn structuur en autonomie verwerft. De met de Nobelprijs voor natuurkunde onderscheiden fysicus Manfred Eigen heeft aangetoond dat de vorming van suprasystemen onder invloed van auto- en kruiskatalytische cycli de grondslag vormt van de evolutie van alle levensvormen op aarde. (bron)

Archetypen

Wat de psychoot meemaakt, zak niet weg in het verleden, maar wordt opgenomen in de eeuwige Orde, helder als glas. De psychoot voelt zich deelgenoot van mythische belevenissen van Goden, Duivels, Boodschappers, Cirkels en Heksen. De Waanzinnige Orde, dat is de orde van de eeuwigheid. Als de psychoot met een verpleger oftewel Boodschapper praat, is er geen openingsfrase, geen thematiek of afscheidsgroet. Het gesprek zal niet gaan over thema’s wat de verpleger relevant vindt. Nee, de psychoot speelt zijn rol in het mythische spel met de archetypen. Hij probeert na te gaan wat het script is van de mythe, welke rollen er zijn. Hij spreekt zijn teksten in zijn eigen adventure game. (bron)

BPR

Business Process Reengineering of BPR is een managementtechniek en methodologie waarin een organisatie haar bedrijfsprocessen fundamenteel en radicaal herstructureert, om op deze manier grote verbeteringen binnen de organisatie teweeg te brengen. Volgens Michael Hammer leidt het automatiseren van bedrijfsprocessen in samenhang met het herstructureren van deze bedrijfsprocessen tot een veel hogere efficiëntie en effectiviteit dan wanneer puur alleen het bedrijfsproces wordt geautomatiseerd. Michael Hammer onderkent dat informatietechnologie voor radicale verbeteringen kan zorgen mits er af wordt gestapt van traditionele manieren van denken over hoe organisaties moeten opereren. (bron)

Bewijs

Wetenschappelijk bewijs bestaat uit waarnemingen die een hypothese of theorie bevestigen (verificatie) of ontkrachten (falsificatie). In werkelijkheid vallen geaccepteerde wetenschappelijke theorieën overigens niet bij het eerste tegenbewijs om. Een theoretische omslag wordt een paradigmaverschuiving genoemd. Door middel van hypotheses en theorieën kunnen voorspellingen worden gedaan. Nieuwe waarnemingen zorgen voor nieuw bewijs, waardoor gecontroleerd kan worden of de voorspellingen kloppen. Nieuw bewijs zorgt er vaak voor dat hypotheses en theorieën moeten worden aangepast. In tegenstelling tot wiskundig bewijs geeft wetenschappelijk bewijs dus niet aan, of iets waar of onwaar is. (bron)

Special Purpose Vehicle

Een Special Purpose Vehicle (SPV) of buitenbalansvehikel is een vennootschap die slechts voor een enkele transactie wordt opgericht en gebruikt. Men spreekt ook wel van SPC (Special Purpose Company) of SPE (Special Purpose Entity). Er kunnen verschillende redenen zijn waarom men een bepaalde transactie of project in een aparte vennootschap wil onderbengen. De reden kan zijn dat men het risico op deze transactie wil isoleren van de andere activa en passiva van het bedrijf. (bron)

Elaboratie

Het Elaboration likelihood model, kortweg ELM, is een door Petty & Cacioppo ontwikkeld model dat de manier waarop attitudes veranderen en gevormd worden, beschrijft. Centraal hierbij staat het elaboration continuum, dat van weinig uitgesproken (onbewust) tot zeer uitgesproken (zeer bewust) reikt. Afhankelijk van de mate van uitgesprokenheid kunnen verschillende processen van invloed zijn op de uiteindelijke overtuiging of attitude. Het ELM onderscheidt twee routes die tot overtuiging kunnen leiden: de centrale route en de indirecte route. Processen die via de centrale route verlopen vereisen een grote mate van aandacht, waardoor ze geneigd zijn dominant aanwezig te zijn onder condities die een grote mate van uitgesprokenheid stimuleren. Welke route gevolgd wordt is afhankelijk van de mate van uitgesprokenheid. Zowel motivatie en de geestelijke vermogens van de ontvanger bepalen de mate van uitgesprokenheid. (bron)

Epigenetica

Er is een grote variatie aan psychiatrische stoornissen, zoals ADHD, schizofrenie, depressie en het syndroom van Tourette. Ze werden onlangs onder de loep genomen in een zeer grootschalige studie. Het is reeds langer bekend dat het risico op een psychiatrische stoornis mee afhankelijk is van onze genen. Het huidige onderzoek ging na hoe verschillende stoornissen beïnvloedt kunnen worden door dezelfde genen. Hieruit bleek dat verschillende psychiatrische stoornissen genetisch erg overlappen. Er werden sterke verbanden gevonden tussen ADHD, bipolaire stoornis, depressie en schizofrenie. Er was eveneens grote overlap tussen anorexia nervosa en de obsessief-compulsieve stoornis, en tussen de obsessief-compulsieve stoornis en het syndroom van Tourette. Het ontdekken van een gezamenlijke biologische basis voor verschillende psychiatrische stoornissen, kan helpen om hun diagnostiek en behandeling verder te verfijnen. De onderzoekers gingen nog een stap verder. (bron)

Procesfilosofie

Procesfilosofie, of proces-denken, is een filosofische stroming die de laatste dertig jaar opgang maakt binnen de geesteswetenschappen en er in bestaat dat alles (het universum, de wereld, de schepping, de mens, God) opgevat wordt als een continu gebeuren of proces. Ervan uitgaand dat niets stilstaat, maar alles evolueert, ontwikkelt en beweegt, is het proces-denken een dynamische denkrichting, die veel klassieke en gestabiliseerde ideeën in een nieuw en ander licht plaatst. Het proces-denken heeft nieuwe perspectieven geopend. Het heeft een nieuw licht geworpen op tal van zaken. Toch is het geen nieuwlichterij zonder basis. Het wil gegrondvest zijn op degelijke fundamenten. De belangstelling voor het proces-denken is zeker een gevolg van het feit dat we te maken hebben met een denkstijl die aansluit bij heel wat gevoeligheden van de hedendaagse mens. Die mens bevindt zich in een wereld die heel snel evolueert. Die evolutie wordt ook vastgesteld in de hele kosmos. Aan wat de hedendaagse natuurwetenschappen ons leren, kunnen we zomaar niet voorbijgaan. De mens vindt zichzelf als ingeschakeld in een fantastisch universum dat hem draagt en in zekere zin ook heeft voortgebracht. We leven in een wordend heelal, alles schijnt met alles samen te hangen. (bron)

Omslagpunt

Amerikaanse dollars zijn nu nog een gewaardeerde muntsoort. Meer dan tweederde deel van de mondiale geldreserve wordt aangehouden in dollars. Daarom kunnen oplopende schulden van de Verenigde Staten worden gefinancierd door meer dollars uit te lenen. Centrale banken met grote reserves aan buitenlandse valuta, zoals China, Japan en andere Aziatische landen, worden in feite gegijzeld door de Amerikaanse fiscale politiek. Zij beseffen dat een weigering om hun dollarreserve verder te laten groeien – om van een vermindering daarvan maar te zwijgen – de dollarkoers onder zware druk zou zetten, waardoor zij enorme verliezen op hun reserves zou lijden. Daar komt nog bij dat een dollar met geringere koopkracht hun export naar de VS zou afremmen, hetgeen tot werkloosheid zou leiden en het gevaar van een recessie kan uitlokken. Dat zijn allesbehalve welkome vooruitzichten.  (bron)

Desintegratie

De theorie van positieve desintegratie (TPD), geformuleerd door de Poolse psycholoog en psychiater Kazimierz Dąbrowski (1902-1980), is een humanistische persoonlijkheidstheorie, net als de meer bekende behoeftepiramide van Dąbrowski’s vriend Abraham Maslow. De theorie beschrijft hoe individuen zich in vijf niveaus tot een persoonlijkheid kunnen ontwikkelen. Centraal staat dat een gevoelig zenuwstelsel en andere aangeboren eigenschappen van een individu in wisselwerking met diens sociale omgeving kunnen leiden tot gevoelens van ‘anders zijn’, of zelfs tot existentiële angsten, burn-out, depressies en andere psychoneurosen. Volgens Dąbrowski is dit vaak echter geen teken van geestesziekte, maar juist van een hoog ontwikkelingspotentieel. (bron)

TARGET2

TARGET2 is een interbancair betalingssysteem voor de realtime verwerking van grensoverschrijdende betalingen binnen de Europese Unie. TARGET (het Trans-Europees geAutomatiseerd Real-time Gross (bruto) verrekenings Express Transfersysteem) werd in november 2007 door het TARGET2-systeem vervangen. TARGET werd opgezet om interbancaire betalingen tussen de diverse deelnemers van de Economische en Monetaire Unie (EMU) te bevorderen.  (bron)

BDE

Eerder onderzoek wijst er op dat de aangehaalde veranderingen in levensvisies en attituden specifiek optreden na het beleven van een bijna-doodervaring (Morse, 1992; Groth-Marnat & Summers, 1998; Elfferich & van Lommel, 1998) en/of een soortgelijke verregaande bewustzijnsverruimende ervaring (Grof & Halifax, 1985; Morse, 1992) en niet zo zeer in verband dienen te worden gebracht met de impact van het met de B.D.E. gepaard gaande trauma. De vraag hoe de oorsprong van deze veranderingen in het leven van de betrokkenen dient geïnterpreteerd en begrepen te worden, bleef tot dusver echter onbeantwoord. Bij raadpleging van wetenschappelijke literartuur ter zake, valt op dat door de meeste auteurs ‘de invloed’, ‘de gevolgen’, ‘de verwerking’ en ‘de integratie’ van een B.D.E. in één adem worden genoemd, waarbij men er vanuit gaat dat door de ervaring zelf de post-B.D.E. transformatie en het bijhorende verwerkingsproces ter zake in werking worden gesteld. Dit is echter een te vage en ongenuanceerde en bijgevolg onbevredigende verklaring. (bron)

Pragmatisme

Een derde concept is de ‘pragmatische waarheid’. Volgens dit concept is een ervaring ‘waar’ als deze ervaring het individu helpt om een probleem op te lossen of om een situatie meester te worden. Ervaringen of overtuigingen worden beschouwd als handelingen zoals alle andere handelingen, en ware ervaringen en overtuigingen zijn die ervaringen en overtuigingen die positieve consequenties hebben. Pragmatisten hebben kritiek op het correspondentieconcept van waarheid, omdat ze vinden dat dit weinig met het alledaagse leven te maken heeft. Zij willen een mensgerichte theorie en zeggen: iets is waar omdat het waarde voor iemand heeft. Dit concept is dus subject betrokken en probeert niet het subject uit te schakelen. Waarheid is hier valuatie: iets is waar als het samenhangt met onze belangen, iets is niet waar als het niet samenhangt met onze belangen. (bron)

Innovatie

De ervaring van de kritische instabiliteit die tot doorbraken leidt, gaat meestal gepaard met hevige emoties, zoals angst, verwarring, zelftwijfel of verdriet. Dit kan zelfs het karakter van een existentiële crisis aannemen. Uiteraard hoeven niet alle crisis- en doorbraakervaringen extreem te worden ervaren. De hevigheid van de doorbraakervaring kent vele gradaties, van kleine, plotselinge inzichten tot pijnlijke en euforisch stemmende transformaties. Wat ze met elkaar gemeen hebben, is het gevoel van onzekerheid en verlies aan houvast dat op zijn minst onbehagen wekt. Creatieve mensen weten dat zij deze onzekerheid en dit verlies aan houvast moeten omarmen. Na deze onderdompeling in onzekerheid, verwarring en twijfel wordt het plotseling verschijnen van een noviteit zelfs makkelijk ervaren als een magisch ogenblik. Zowel kunstenaars als wetenschappers hebben vaak zulke ogenblikken van ontzag en verwondering beschreven, waarin een verwarde, chaotische situatie zich op wonderbaarlijke manier uitkristalliseert tot een nieuw idee of oplossing voor een tot dan toe onoplosbaar probleem. Omdat het doorbraakproces door en door non-lineair is, laat het zich niet ten volle analyseren door ons lineaire denken, zodat we geneigd zijn het als iets mysterieus te ervaren. (bron)

Leegte

Wat we zien is niet de werkelijkheid. We zien dat de zon opkomt, maar ‘weten’ dat in werkelijkheid de zon ten opzichte van ons (de aarde) stilstaat en dat de aarde draait. In de wereld van het onzichtbaar kleine is het nog gekker, want de wereld is vooral leeg. Materie is niet van materie gemaakt. Als we de kern van een atoom vergroten tot een rijstkorrel, zou het hele atoom de grootte hebben van een voetbalstadion en de elektronen zouden als rijstkorrels zijn die tussen de plaatsen doorvliegen. Sir Arthur Eddington zei: “De materie is overwegend spookachtige lege ruimte.” Om preciezer te zijn, het is 99,9999999% lege ruimte. Maar waarom zakt die 99,9…% lege ruimte van mijn hand niet door de 99,9… % lege ruimte van de tafel, waarop mijn hand ligt? De makkelijkste verklaring hiervoor is dat de elektronen zo snel rond de kern draaien dat ze een ondoordringbaar pantser vormen. Stel je voor dat iemand een gewicht aan een touw rond zich slingert. Je kunt niet in de buurt komen om hem of haar aan te raken, want het rondcirkelende gewicht houdt je op afstand. Wanneer twee atomen elkaar ontmoeten, zorgt de cirkelende beweging van hun elektronen ervoor dat ze elkaar niet kunnen raken en gedragen ze zich als massieve ballen. (bron)

Dissonantie

Cognitieve dissonantie is een psychologische term voor de onaangename spanning die ontstaat bij het kennisnemen van feiten of opvattingen die strijdig zijn met een eigen overtuiging of mening, of bij gedrag dat strijdig is met de eigen overtuiging, waarden en normen. Het gaat met andere woorden om de perceptie van onverenigbaarheid tussen twee cognities, waarbij het woord cognitie kan slaan op kennis, houding, emotie, geloof of gedrag. Volgens de theorie voelen mensen een sterke drang om dissonanties te verkleinen door hun opvattingen of gedrag aan te passen of te rationaliseren. Het tegenovergestelde van cognitieve dissonantie is cognitieve consonantie. (bron)

Depressie

In het moderne leven onderdrukken we het kind meestal, want kinderlijkheid is een belediging voor het soort ego dat we bewonderen. We geven de voorkeur aan de welopgevoede, beheerste, aangepaste en nogal uniforme mens die heeft geleerd dat hij moet passen in de doelstellingen van onze maatschappij, die grotendeels vorm hebben gekregen door ons geloof in het Kapitalisme. We definiëren rijpheid in die termen en steunen een opvoedingssysteem dat die filosofie schraagt. Ons gebrek aan wellevendheid is grotendeels te wijten aan het onderdrukte kind dat ingaat tegen de harde eisen die door de maatschappij aan hem worden gesteld. Mensen zijn boos en gedeprimeerd om het vreugdeloze leven dat ze gedwongen worden te leiden en luchten hun frustratie door verwerpelijke manieren van asociaal gedrag, als waren ze kinderen die niet hebben geleerd wat het is om sociaal te zijn. (bron)

Paniek

De Paniek van 1907 (Panic of 1907) was een economische crisis die in het najaar van 1907 in de Verenigde Staten uitbrak. De paniek, gepaard gaand met een bankrun in oktober 1907 volgde op een aantal geruchtmakende faillissementen in de zomer van dat jaar en het ineenzakken van de aandelen in United Copper. Deze aandelen daalden fors in waarde na een mislukte poging van F. Augustus Heinze om de waarde ervan te manipuleren. Een run op de banken die investeringen in United Copper en Heinze’s plan hadden zorgde voor een paniekstemming die leidde tot de ondergang van de Knickerbocker Trust Company en breidde zich daarna uit tot kleinere en regionale banken over heel de VS. Vele investeerders en ook de “gewone man” haalden hun bankrekeningen leeg omdat gevreesd werd voor het ten ondergaan van deze financiële instituten. Met een economische crisis die snel om zich heen greep nam John Pierpont Morgan het initiatief om samen met een groep van invloedrijke bankiers uit New York een oplossing te vinden voor de paniekstemming. Door geld in de falende banken te pompen moest het vertrouwen in deze banken hersteld worden. Onder andere John D. Rockefeller stortte zo’n $10 miljoen in een aantal banken in New York. Een beurskrach op Wall Street werd afgewend en het publieke vertrouwen in de banken keerde tegen het eind van de maand en begin november 1907 weer terug. De nasleep van de Paniek van 1907 leidde in 1913 tot het aannemen van de Federal Reserve Act die tot de oprichting van de Federal Reserve aanleiding gaf. (bron)

Mammon

Het is interessant om te zien dat, hoewel Jezus het heeft over de satan als “de overste van deze wereld” (Joh 14:30), Hij nooit verwijst naar de Satan als de andere meester tegenover God, die mensen kunnen kiezen om te dienen. Wanneer Jezus sprak van twee meesters die door mensen gediend kunnen worden, noemde Hij deze twee: God en de Mammon (Luk 16:13). In het christendom, over algemeen gesproken, hebben predikers de mensen altijd aangespoord te kiezen tussen God en de Satan. Jezus echter spoorde mensen aan te kiezen tussen God en de Mammon. Satan is een meesterintrigant. Hij weet dat als mensen verteld wordt te kiezen tussen God en de Satan niemand de Satan zal kiezen. Maar wanneer de keuze is tussen God en Mammon, dan weet Satan dat zelfs gelovigen het moeilijk zullen vinden om een beslissende keuze te maken. Satan weet dat de christenen hun eigen baan en hun eigen woonplaats enz. kiezen eerder op basis van hun eigen passie voor Mammon (bezit en geld) dan uit enig verlangen naar de bevordering van God Koninkrijk. Satan weet dat zulke gelovigen onbruikbaar zijn voor Gods doel, ongeacht de hoeveelheid godsdienstige activiteiten waar zij zich in mengen. (bron)

Theodicee

Een theodicee (van het Klassieke Grieks: theos (God) en dikè (recht, rechtvaardiging): de “rechtvaardiging van God”) is een argumentatie die een rechtvaardiging moet zijn voor (het geloof in het bestaan van) een God die zowel volmaakt goed als almachtig is, terwijl er toch kwaad in de wereld bestaat (het probleem van het lijden). Een theodicee poogt een logische verklaring te geven voor deze paradoxale combinatie van eigenschappen en feiten. Er zijn in de loop van de geschiedenis verschillende theodiceeën opgesteld. (bron)

Dunning-Krugereffect

Het dunning-krugereffect is een psychisch verschijnsel. Het treedt op bij incompetente mensen die juist door hun incompetentie het metacognitieve vermogen missen om in te zien dat hun keuzes en conclusies soms verkeerd zijn. Incompetente mensen overschatten nogal eens hun eigen kunnen, en daardoor wanen ze zich bovengemiddeld competent. Mensen die werkelijk bovengemiddeld competent zijn, hebben daarentegen de neiging hun eigen kunnen te onderschatten. Minder competente mensen slaan zodoende hun eigen capaciteiten hoger aan dan zij die veel competenter zijn. Dat kan een verklaring zijn voor het gebrek aan intellectueel zelfvertrouwen waar sommige competente mensen mee kampen: zij gaan ervan uit dat anderen net zo capabel zijn als zijzelf. Incompetente mensen vergissen zich dus doordat ze zichzelf te hoog inschatten, terwijl competente mensen zich vergissen doordat ze anderen te hoog inschatten. (bron)

Nachtmerrie

Het eindresultaat van het proces van financiële mondialisering zal misschien zijn dat we in de kern van onze economieën een automaat hebben gecreëerd die in beslissende mate ons leven conditioneert. De grote nachtmerrie van de mensheid – er getuige van zijn hoe machines onze wereld gaan beheersen – lijkt op elk ogenblik werkelijkheid te kunnen worden, niet in de vorm van robots die banen overbodig maken, of grote regeringscomputers die ons dag en nacht bewaken, maar als een elektronisch systeem van financiële transacties. Deze automaat functioneert volgens een eigen logica die niet de logica is van de regels van onze traditionele markt. Overheden, ondernemingen en financiële instellingen hebben vrijwel geen greep op de dynamiek van de door de automaat in beweging gebrachte geldstromen, ondanks hun rijkdom en macht. Toch is een effectieve regulering van de wereldeconomie technisch denkbaar. Het schort niet aan technologie, maar het draait om menselijke waarden. Deze menselijke waarden kunnen veranderen, het zijn geen natuurwetten. Dezelfde elektronische netwerken van informationele en financiële stromen kunnen worden afgestemd op andere waarden. (bron)

Biflatie

Af en toe lijkt het raadzaam om biflatie terug onder de collectieve aandacht te brengen, veel vaker worden we immers meegezogen in het ‘mainstream’ gebeuren dat slechts de prangende noodzaak tot verandering of herstel bevestigt. Biflatie kan op verschillende manieren bekeken worden, voor velen misschien nog onbekend terrein maar niettemin een cruciale sleutel binnen het hedendaagse tijdsgewricht. Biflatie fungeert als een katalysator binnen het economische herstelproces, het laat toe om dit proces aanzienlijk te versnellen op voorwaarde dat hierover een consensus bereikt wordt. Biflatie herbergt een non-lineair kenmerk, om deze reden volstrekt neutraal en niet onderhevig aan welke politieke- en/of religieuze kleur dan ook. Biflatie is als een vreemde eend in de bijt, eeuwig toepasbaar en het resultaat wordt volledig bepaald door de menselijke keuze, goedschiks, kwaadschiks. (bron)

Absurdisme

Volgens absurdisten proberen mensen sinds mensenheugenis de betekenis van het heelal te ontrafelen en logica in haar bestaan te ontdekken, maar is ieder onderzoek ernaar tevergeefs. De wereld is immers irrationeel en niet vatbaar voor menselijke logica. Het onderzoek naar de essentiële (existentiële) vragen van het bestaan leidt traditioneel tot twee mogelijke uitkomsten: de conclusie is dat het leven geen betekenis heeft, of men probeert op een kunstmatige manier (zoals via godsdienst) het vacuüm op te vullen. Mensen die tot dit besef komen staan voor een zware filosofische vraag: Moeten we het leven serieus nemen, of zouden we net zo goed zelfmoord kunnen plegen? Omdat mensen het instinct hebben geen gewelddadige dood te willen, kiest men meestal voor de eerste optie, waaruit volgens absurdisten de drang naar een religieuze levensinvulling is te verklaren. Camus stelt een derde keuzemogelijkheid voor: vrede hebben met het idee dat het leven geen werkelijke betekenis heeft en doorleven. Mensen die voor deze derde optie kiezen zijn volgens Camus absurde helden. (bron)

Chicago Plan Revisited

At the height of the Great Depression a number of leading U.S. economists advanced a proposal for monetary reform that became known as the Chicago Plan. It envisaged the separation of the monetary and credit functions of the banking system, by requiring 100% reserve backing for deposits. Irving Fisher (1936) claimed the following advantages for this plan:

  • Much better control of a major source of business cycle fluctuations
  • Complete elimination of bank runs
  • Dramatic reduction of the (net) public debt
  • Dramatic reduction of private debt

We study these claims by embedding a comprehensive and carefully calibrated model of the banking system in a DSGE model of the U.S. economy. We find support for all four of Fisher’s claims. Furthermore, output gains approach 10 percent, and steady state inflation can drop to zero without posing problems for the conduct of monetary policy. (bron)

Zwijgspiraal

De zwijgspiraaltheorie is een theorie uit de communicatiewetenschappen, ontwikkeld door de Duitse wetenschapster Elisabeth Noelle-Neumann. De theorie van de zwijgspiraal gaat uit van de grote macht van de media, die afwijkende meningen ontmoedigt en laat uitsterven in een zwijgspiraal. Volgens Neumann moet men zoeken naar de effecten van alle boodschappen en niet naar de effecten van enkele boodschappen. Zij zette zich af tegen het heersende model, gebaseerd op het model van Klapper (1960). Dat onderzoekers er in het algemeen niet in slaagden de grote effecten van de media aan te tonen, kwam volgens haar door de onderzoekers die onvoldoende rekening hebben gehouden met het feit dat communicatie trapsgewijs plaatsvindt. Aangezien tv-kijkers hun verworven kennis en meningen overbrengen op de niet-kijkers, konden onderzoekers geen verschillen vinden tussen beide, en konden zij de veronderstelde effecten van de televisie op het publiek niet aantonen. Dat televisie geen invloed zou hebben op het publiek vergelijkt Neumann met een gecamoufleerde olifant. De effecten zijn zo gigantisch groot dat we ze juist daarom niet kunnen waarnemen. (bron)

Dialoog

Keynes’ bezoek aan het Witte Huis in 1934 om Roosevelt te bewegen meer tekort op te bouwen door uitgaven was een debacle. Een verbijsterde en overweldigde Roosevelt beklaagde zich bij minister voor Werkgelegenheid Francis Perkins met de woorden “Hij heeft hier een hele cijferbrij achtergelaten… hij is vast een wiskundige en niet een politiek econoom”. Keynes, al even gefrustreerd door het verloop van de ontmoeting, vertelde minister Perkins later dat hij ervan uitgegaan was dat “… de President meer geletterd zou zijn, op economisch vlak”. (bron)

Geldillusie

In de monetaire economie, een deelgebied van de economie, slaat geldillusie op de neiging van mensen om over geld in nominale-, en niet in reële termen te denken. Met andere woorden, de numerieke waarde, die op een geldbiljet staat, wordt verward met de koopkracht (reële waarde) van dit geldbiljet. Dat is onjuist aangezien modern fiduciair geld geen intrinsieke waarde heeft en de reële waarde ervan alleen maar afhangt van hun geschikheid/acceptatie om geruild te worden voor goederen of in transacties met de overheid voor het betalen van belastingen. (bron)

Complottheorie

Het merendeel van de complottheorieën is, net als met de meeste overige theorieën door de eeuwen het geval was en is, niet juist. Historisch gezien zijn de meeste theorieën inmiddels door de feiten achterhaald. Waarschijnlijk vanuit een basisbehoefte aan zekerheid en vastigheid gaat men er desondanks het liefst van uit dat al onze huidige theorieën kloppen, en hooguit nog verder verfijnd moeten worden. Toch is het tempo waarin wetenschappelijke ‘zekerheden’ worden vervangen door nieuwe inzichten nog nooit zo hoog geweest als in de afgelopen decennia. Men is zo overtuigd van het eigen wereldbeeld, dat men feiten die daar niet in schijnen te passen (anomalieën) gedurende zeer lange tijd negeert of anders probeert te interpreteren. De op den duur onvermijdelijke aanpassing van het wereldbeeld, wanneer dit gefalsificeerd is geraakt door de anomalieën, is vaak een groepsproces waarvan de timing niet goed voorspelbaar is. Onderzoekers die met alternatieve theorieën komen worden vaak weggehoond, tot hun zaak dermate duidelijk is dat men zich niet meer kan voorstellen of herinneren dat men er ooit anders over dacht. (bron)

Hermetisme

Het hermetisme vormt geen uniforme religie met een vaste reeks dogma’s. Als het doel het verkrijgen van gnosis is, dan bestaan er verschillende wegen naartoe. Een alternatieve interpretatie van de tegenstrijdigheden tussen teksten is dat de aangeboden kennis in de tekst hoort bij een bepaalde gradatie van inwijding. Er zijn desondanks enkele algemene overtuigingen die typerend zijn voor het hermetisme. De eerste is de fundamentele, wezenlijke samenhang van alles. God, de kosmos en de mens vormen een onlosmakelijke eenheid. God, die het Ene is, kan gekend worden via de natuur, en de mens kan opstijgen tot het goddelijke om ermee te versmelten. Doordat God zo volmaakt is, kan hij niet anders dan scheppen, maar zijn schepping staat dus niet los van hemzelf. In plaats daarvan stelt het hermetisme een voortvloeiing (emanatie) voor. Uit God vloeit de kosmos voort, en de mens vloeit uit de kosmos voort. (bron)

Monetaire reset

Hoge schuldenniveaus en kwijtscheldingsprogramma’s zijn van alle tijden. Zo’n 2000 jaar voor aanvang van onze jaartelling – ten tijde van de Egyptische farao’s en het koninkrijk van Mesopotamië – speelde dit ook al. Bekend is bijvoorbeeld de code van Hammurabi, koning van Babel, daterend uit 1762 voor Christus. In deze code is vastgelegd dat onder bepaalde omstandigheden schulden worden kwijtgescholden. Destijds waren de kwijtscheldingen functioneel om de stabiliteit van de leefgemeen­schap te continueren. Heersers wilden de sociale cohesie behouden door te voor­komen dat mensen te veel schulden of eigendommen hadden. Vandaag de dag kan schuldannulering een pragmatisch onderdeel zijn van een monetaire reset. (bron)

Halve waarheid

De halve waarheid is een misleidende verklaring die enige elementen van de waarheid omvat. De verklaring kan gedeeltelijk waar zijn. De verklaring kan geheel waar zijn maar slechts een gedeelte van de hele waarheid omvatten. De verklaring kan ook bedrieglijke elementen omvatten, zoals foutieve interpunctie of een ambiguïteit. De opzet van een halve waarheid is te bedriegen, te ontwijken, de schuld af te schuiven of een verkeerde voorstelling van zaken te geven. In de politiek is het begrip “halve waarheden” een veelvoorkomend verschijnsel. Zo nu en dan betichten politici andere politici er van halve waarheden te gebruiken. De term kan echter ook gebruikt worden om een argument dat niet op halve waarheden berust in diskrediet te brengen. (bron)

Logica

Maar Nyaya is geen logica omwille van de logica alleen. Haar volgelingen meenden dat het verkrijgen van valide kennis de enige manier was om zich te kunnen vrijmaken van het lijden. Zij spanden zich daarom enorm in om aan valide bronnen van kennis te komen en die te onderscheiden van foutieve opvattingen. Volgens de Nyaya school zijn er exact vier bronnen van kennis:

  • waarneming
  • gevolgtrekking
  • vergelijking en
  • getuigenis.

De kennis die door elk van deze bronnen verkregen wordt kan natuurlijk vals of valide zijn en de Nyaya geleerden getroostten zich veel moeite om voor ieder geval uit te maken wat nodig was om kennis valide te maken, waarbij ze tevens een serie verklarende schema’s opstelden. Zo bezien is de Nyaya waarschijnlijk de oosterse tegenhanger van de tegenwoordige westerse analytische filosofie. Men kan Nyaya kortweg beschouwen als een systematische begeleidingsprocedure voor het juiste denkproces. (bron)

Rational Fools

In zijn boek Vrijheid is vooruitgang (Development as Freedom, 1999) betoogt hij dat vooruitgang, ontwikkeling bestaat uit het opheffen van onvrijheden. Het verruimen van de vrijheid van mensen is doel en middel van ontwikkeling. Deze vrijheid kan economische vrijheid zijn maar ook politieke vrijheid, sociale voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg), garantie op openheid van zaken en sociale zekerheid. Ontwikkeling is dus meer dan alleen toename van het nationale inkomen. De toename van vrijheid is voor alle landen en is niet alleen voorbehouden aan rijke landen. Armoede is bij Sen niet alleen een laag geldinkomen maar een algemeen gebrek aan mogelijkheden voor mensen om het soort leven te leiden dat men wil. Deze opvatting heeft geleid tot het ontstaan van het jaarlijkse Human Development Report van de UNDP. Een belangrijk artikel van Sen is Rational Fools, a critique of the behavioral foundations of economic theory. Hierin beschrijft hij een kritiek op de rationele keuzetheorie. Individuen handelen niet alleen op basis van rationele keuze, maar ook op basis van moraliteit. Zij dienen rekening te houden met de waarde die zij aan hun omgeving hechten. Daarnaast zegt Sen dat het onmogelijk is voor individuen om alle mogelijke keuzes af te wegen om zo hun beste optie te kiezen. (bron)

Rente

Volgens de economieboekjes is geld waardenvrij. Het is niet meer dan een ruilmiddel en het wordt geacht geen effect te hebben op de transacties. Lietaer betwist die visie – ‘Geld is helemaal niet waardenvrij’, stelt hij. ‘Het monetaire systeem is – ook al is dat onbewust gebeurd – geprogrammeerd om een bepaald gedrag te veroorzaken. Het werkt concurrentie en kortetermijndenken in de hand, het dwingt tot economische groei en het onderwaardeert zorg, onderwijs en taken die cruciaal zijn om een samenleving in stand te houden. De economische theorie leert dat mensen concurreren om markten en grondstoffen; ík denk dat mensen in werkelijkheid concurreren om geld. Die concurrentie is een direct gevolg van de wijze waarop geld wordt gecreërd. Banken brengen geld in omloop door middel van leningen. Zodra iemand bijvoorbeeld een hypotheek van 100 duizend euro afsluit, ontstaat er geld dat in de economie gaat circuleren. Maar dan komt het: de bank verwacht dat de ontvanger van de lening in de daaropvolgende twintig jaar in totaal 200 duizend euro terugbetaalt aan aflossing en rente. Maar die tweede 100 duizend euro creëert de bank niet. Dat geld – de rente – moet de ontvanger van de lening op de één of andere manier zien te bemachtigen en dat dwingt hem tot concurrentie met anderen. Heel simpel is het zo: er moeten mensen failliet gaan om anderen in staat te stellen hun leningen te kunnen aflossen. Tegelijkertijd heeft rente concentratie van rijkdom tot gevolg: zij die geld hebben, worden ‘automatisch’ rijker. Bovendien dwingt het systeem de maatschappij tot voortdurende economische groei: er móet steeds nieuw geld in omloop worden gebracht om leningen te kunnen aflossen. Lietaer: ‘Mijn conclusie is dat hebzucht en competitiedrang geen inherente menselijke eigenschappen zijn. Die eigenschappen worden voortdurend gestimuleerd door het soort geld dat we gebruiken. Er is meer dan genoeg voedsel en werk voor iedereen. Er is alleen schaarste aan geld.(bron)

EN/EN

Veel spirituele organisaties noemen het ontwaken tot onze essentiële gezamenlijke natuur ‘verlichting’. In die terminologie kunnen we de staat waarin we ons nog vereenzelvigen met onze schijnbare natuur omschrijven als ‘verduistering’. Helder leven is echter geen verlichting, noch verduistering. Het is ‘Verlevendiging’. Het is werkelijk genieten van het feit dat je een persoon in de levensdroom lijkt te zijn, mogelijk gemaakt doordat we ons OOK bewust zijn van onze essentiële natuur en de grote liefde ervaren. Helder leven is inzicht in de fundamentele polariteit van het bestaan, en daarbij alles zijn wat we zijn. Sommige spirituele tradities leren echter dat wij om te kunnen ontwaken tot de eenheid van al wat bestaat, onze individualiteit prijs moeten geven. Dit is een veelvoorkomend misverstand dat voortkomt uit het of/of denken, maar uit de weg wordt geruimd door het adopteren van een en/en perspectief. Verduistering is je bewust zijn van slechts één pool van je tweeledige natuur. Je lost dit niet op door je in de plaats daarvan te vereenzelvigen met alleen die andere pool. Dat doe je door beide polen van onze essentiële natuur – zijnde beschouwend bewustzijn én onze individuele schijnbare natuur als een persoon in de wereld – te omhelzen. (bron)

Negatief is positief

We hebben nu gezien hoe ‘negatieve rente’ kan omgebogen worden tot een ‘co-creatieve rente’, dit wordt mogelijk wanneer we de ‘naakte rente’ koppelen aan ‘deflatie’. Hierdoor ontstaat een (monetaire) WIN-WIN die volledig afhankelijk is van de gekozen parameters, een kwestie van menselijke keuze en consensus. Van inflatie naar deflatie is als de spreekwoordelijke knop omdraaien, een situatie die onvergelijkbaar anders is en nog meer toepassingen toelaat. Deze toepassingen worden niet of nauwelijks gezien wanneer we negatieve rente als louter negatief beschouwen, niet dat dit niet mogelijk zou zijn maar omdat we maar al te vaak hervallen in courante denk- en actieschema’s die het alternatief overschaduwen. (bron)

Wereldmunt

In eerste instantie lijkt de oplossing gelegen in een nauwere internationale samenwerking door middel van bijvoorbeeld Special Drawing Rights (SDR). Het IMF-rapport concludeert echter dat uiteindelijk de invoering van een wereldwijde munteenheid het meest logisch is, aangezien SDR slechts een rekenmethode is die gebaseerd is op de vrijelijk te gebruiken valuta van de lidstaten, en niet een munteenheid op zichzelf is. ‘Van SDR naar Bancor (de Bancor was in 1944 de naam voor een eventuele wereldmunt die werd voorgesteld door misschien wel de beroemdste econoom aller tijden, de Brit J.M.Keynes). Een recent besproken beperking van de SDR is dat het geen valuta is. De waarde van de SDR blijft nauw verbonden met de omstandigheden en prestaties van de belangrijke deelnemende landen. Een meer ambitieuze hervorming zou het verder bouwen op eerdere ideeën zijn door in de loop van de tijd een wereldmunt te ontwikkelen. Ter ere van Keynes zou deze bijvoorbeeld de Bancor kunnen worden genoemd.’ Hoewel het IMF denkt dat de invoering van deze wereldmunt pas op de lange termijn zal kunnen plaatsvinden, wordt er één voorbehoud gemaakt waardoor dit mogelijk toch veel sneller zou kunnen gaan gebeuren: ‘… mits een dramatische verandering in de wil voor meer internationale samenwerking.’ Een dergelijke ‘dramatische verandering’ zou er natuurlijk heel goed kunnen komen als inderdaad blijkt dat het huidige zogenaamde economische ‘herstel’ vals blijkt -zelfs in de reguliere media wordt hier nu langzaam gewag van gemaakt- en de volgende, waarschijnlijk veel ernstigere fase van de wereldwijde financiële/economische crisis vrijwel alle landen in grote problemen zal brengen. (bron)

Helikoptergeld

My aim in this paper to assess the possible and appropriate role for monetary finance of fiscal deficits. And I will argue that all the really important issues are political, since the technical issues surrounding monetary finance are already well understood (or should be) and that the technical feasibility and desirability in some circumstances of monetary finance is not in doubt. (bron)

Repressie

Repressieve tolerantie is een term die werd bedacht door Herbert Marcuse. Marcuse was van mening dat de media ten onrechte evenveel aandacht besteden aan non-nieuws als aan echt nieuws. Deze vorm van tolerantie voor irrelevant nieuws beschouwde Marcuse als repressief, omdat het het relatieve belang van het echte nieuws doet afnemen. Tegenwoordig verstaat men onder repressieve tolerantie iets anders: het zou een door een heersende macht toegepaste techniek zijn waarbij ideeën of organisaties die voor die macht ongewenst zijn, juist een plaats wordt gegund om ze zodoende onschadelijk te maken. In de jaren zeventig zouden autoriteiten dit middel gebruikt hebben om maatschappelijk verzet te institutionaliseren en zo uit te hollen. Repressieve tolerantie is dan geen echte tolerantie, maar een strategie om niet-getolereerde ideeën te bestrijden. (bron)

Tragische absurditeit

Als alle schulden worden afgelost zou niemand nog geld hebben. Dit is een onthutsende gedachte. We zijn compleet afhankelijk van de commerciële banken. Elke dollar die we in circulatie hebben moet geleend worden, zowel cash als krediet. Als de banken volop kunstmatig geld creëren leven we in voorspoed, zoniet dan is het bittere armoe. We zijn absoluut zonder permanent geldsysteem. Als men het complete plaatje doorziet, is de tragische absurditeit van onze hopeloze positie haast ongelooflijk, maar toch waar. Het is een hoogst belangrijk onderwerp waar intelligente mensen onderzoek naar zouden moeten doen en over na zouden moeten denken. Het is zelfs zo belangrijk dat onze huidige beschaving in elkaar kan storten, tenzij dit alom bekend raakt en begrepen wordt, en we er snel iets aan doen. (bron)

Introspectie

Introspectie of zelfreflectie is een activiteit waarbij de eigen gedachten, gevoelens en herinneringen tot onderwerp van overdenking gemaakt worden. Reflecteren, of reflectie, is het doorgronden en herkennen van processen die bewust en onbewust plaatsvinden binnen de eigen psyche. Het gaat hierbij niet alleen om denkprocessen, maar ook om gedrag. Het heeft vaak betrekking op ervaringen en gebeurtenissen. Reflectie wordt gebruikt om gelijksoortige situaties in de toekomst beter te kunnen hanteren. In deze functie verschilt het niet veel van evaluatie. (bron)

Reverse Debt System

Het Reverse Debt System leidt inherent tot een aantal neveneffecten, dit is eigen aan vlindereffecten van deze aard. Op basis van dit werkdocument bouwen we verder, een proces van creatieve destructie dat vaak op verzet zal stoten om niet onbegrijpelijke redenen. Veel hedendaagse geplogenheden worden immers in vraag gesteld waardoor een onbehaaglijk gevoel kan ontstaan, het is alsof een wereldbeeld quasi letterlijk wordt afgebroken teneinde een ander toe te laten. Op dit punt wordt het maar al te pijnlijk duidelijk hoe onze samenleving onderhevig is aan het element van de omgekeerde effectiviteit, het doorbreken hiervan is geen makkelijk proces dan wel adviseerbaar om een antwoord te bieden op de economische crisis zoals we anno 2015 ervaren. (bron)

Panarchisme

Panarchisme is een politieke filosofie die ervan uitgaat dat ieder individu mag bepalen tot welke overheid hij of zij thuishoort. Hierbij hoeft men niet van locatie te wisselen. Het concept was bedacht door Paul Émile de Puydt, een Belgische politieke econoom. Het idee is dat mensen zelf overheden maken, waarop andere mensen zich kunnen ‘abonneren’. De verschillende overheden zouden enkel macht hebben over hun eigen volgelingen. Wanneer men niet tevreden is kan men overstappen op een andere overheid. Zo ontstaat er concurrentie tussen deze ‘politieke kerken’, en voelen deze zich genoodzaakt zo efficiënt mogelijk te werken. (bron)

Tirannie van de meerderheid

Tirannie van de meerderheid is het opleggen van de wil van de meerderheid aan een minderheid. Bij het democratische meerderheidsbeginsel kunnen minderheden zo in de verdrukking komen, maar ook de meerderheid zelf kan hier het slachtoffer van worden door conformisme en politieke correctheid. Dit kan vergeleken worden met de onderdrukking door tirannen en despoten. Het begrip werd bekend door de Franse politiek filosoof Alexis de Tocqueville. Hoewel hij bewondering had voor democratie vanwege de maatschappelijke gelijkheid voor allen, zag hij ook de nodige gevaren. Om te voorkomen dat er een absoluut en despotisch regime komt, waarvan hij de kans hoger acht bij een volk waar gelijkheid bestaat, stelt hij een aantal maatregelen voor. Zo zou het bestuur niet volledig in handen van de overheid moeten zijn, maar deels uitgevoerd worden door tijdelijk verkozen bestuursambtenaren. Vereniging van burgers, persvrijheid en onafhankelijke rechtspraak zijn ook belangrijk om een al te grote staatsmacht te voorkomen. (bron)

General Problem Solver

Samen met Simon bedacht Newell means-end-analyse (middel-doel-analyse). Om een probleem op te lossen moet men de huidige situatie met de gewenste situatie vergelijken, daarna een operator zoeken die dit verschil verkleint en dan deze operator uitvoeren. Dit herhaalt men totdat de gewenste situatie is bereikt. Samen met programmeur Cliff Shaw werd op basis van dit idee de General Problem Solver ontwikkeld, een computerprogramma dat het idee gebruikte om in verschillende gebieden problemen op te lossen. (bron)

Vergeten

Vergeten kan verschillende oorzaken hebben. Het kan een gevolg zijn van een gebrekkige opslag van informatie (ook wel codering of inprenting genoemd), het niet kunnen vasthouden of niet meer kunnen kunnen terugvinden van informatie. Informatie wordt beter opgeslagen of ‘gecodeerd’ als het een bepaalde betekenis voor ons heeft (bijvoorbeeld door een woord met iets anders te associëren). Het vasthouden van informatie kan op twee manieren worden belemmerd. Indrukken of kennis kunnen passief vervagen, of kunnen op een meer actieve manier door interferentie met andere informatie uit het geheugen verdwijnen. Iets wat recent is geleerd kan bijvoorbeeld iets anders dat wij vroeger hebben geleerd weg- of onderdrukken. Men spreekt dan van retroactieve inhibitie. Ook het omgekeerde, proactieve inhibitie geheten, kan plaatsvinden: iets wat vroeger is geleerd kan iets anders dat later is geleerd onderdrukken. Ten slotte is het mogelijk dat we iets vergeten omdat we het niet meer kunnen terugvinden: het zit nog wel in het geheugen, maar we kunnen er niet meer bij. Terugvinden gaat makkelijker als we kunnen beschikken over een hulpmiddel of ‘cue’: zo kan een gezicht of een melodie ineens de herinnering terugbrengen van een ‘vergeten’ gebeurtenis uit het verre verleden. (bron)

Besluitvormingstheorie

Beperkte rationaliteit of begrensde rationaliteit is rationaliteit van de mens in besluitvorming waarbij er rekening wordt gehouden met de beperkte beschikbaarheid van informatie, cognitieve beperkingen en de beperkte tijd om tot een besluit te komen. Herbert Simon formuleerde een aantal axioma’s ter beschrijving van zijn besluitvormingstheorie. Deze axioma’s of proposities zijn:

  1. de mens kan onmogelijk alle alternatieven voor een beslissing kennen.
  2. de alternatieven die hij kent, kan hij niet alle simultaan vergelijken.
  3. als gevolg van de eerste twee axioma’s zal de mens niet het optimale alternatief kiezen.
  4. de mens beschikt over een set routineacties, die hij oproept zodra een herkenbaar probleem zich voordoet.
  5. deze routineacties bestaan alle los van elkaar.
  6. elk probleem wordt simultaan met het bestaande doel en middelen beschouwd.
  7. als gevolg van (4) en (5) zal (2) pas in werking treden als de routineacties niet meer volstaan.

In tegenstelling tot bij volledige rationaliteit is de volgorde waarin alternatieven worden overwogen bij beperkte rationaliteit wel van belang. Bij volledige rationaliteit worden alle alternatieven overwogen en kan zo tot een optimale keuze gekomen worden. Bij beperkte rationaliteit zal het zoekproces gestaakt worden bij de eerste bevredigende optie. (bron)

Obstakels

Gaston Bachelard stelde dat de geschiedenis van de wetenschap gekenmerkt wordt door een confrontatie met epistemologische obstakels, die de vooruitgang van het denken verhinderen. Deze worden niet opgeworpen door de complexiteit van de wereld of de beperkingen van de mens, maar door de manier waarop wordt gedacht. Voor Bachelard werd wetenschappelijkheid dan ook gekenmerkt door een epistemologische breuk met het alledaagse denken, dat juist gekenmerkt wordt door zulke imaginaire beelden en metaforen die het denken sturen. In die zin zette hij zich af tegen denkers uit zijn tijd als Émile Meyerson die het wetenschappelijk denken zagen als een verlengde van het alledaagse denken. (bron)

Nash

In de speltheorie, een deelgebied van de wiskunde, is een Nash-evenwicht een oplossingsconcept voor een niet-coöperatief spel, waar twee of meer spelers aan meedoen. In een Nash-evenwicht wordt elke speler geacht de evenwichtsstrategieën van de andere spelers te kennen en heeft geen van de spelers er voordeel bij om zijn of haar strategie eenzijdig te wijzigen. Een strategie kan zowel een pure strategie als een gemengde strategie zijn. De verzameling van strategieën van alle spelers die meedoen aan een bepaald spel noemt men een strategieprofiel. Het Nash-evenwichtsconcept is een begrip dat vooral toepassing vindt in de economie.(bron)

Verbeelding

Bij mensen die lijden aan een psychiatrische stoornis wordt de verbeelding vervormd door angsten, stemmen of wanen. Dit belemmert hen en tast de kwaliteit van het leven aan. De geestelijke verzorgers die in de psychiatrie werken, ontmoeten veel patiënten bij wie dat het geval is. Zij streven ernaar deze mensen bij hun ‘goede verbeelding’ te brengen. Bijvoorbeeld door hen te helpen afscheid te nemen van hun verstarrende beelden en contact te maken met hun eigen levenskrachtige beelden. Verbeelding is fundamenteel voor zin- en betekenisgeving, levensaspecten die onlosmakelijk zijn verbonden met de kern van de geestelijk verzorger, dat zich ten doel stelt de menswording van elk mens te begeleiden. Constructief werken met verbeelding is echter geen monopoly van de geestelijk verzorgers. Ook mensen met andere beroepen kennen de waarde van verbeelding. Soms werken geestelijk verzorgers met hen samen. Voor patiënten heeft dit een gunstig effect. (bron)

Project

Het Venus Project stelt een alternatieve visie voor van wat de toekomst kan zijn als we toepassen wat we al kennen om een ​​duurzame nieuwe wereldbeschaving te bereiken. Het vraagt ​​om een ​​rechtlijnig herontwerp van onze cultuur waarin de eeuwenoude tekortkomingen van oorlog, armoede, honger, schulden en onnodig menselijk lijden niet alleen worden beschouwd als vermijdbaar, maar als totaal onaanvaardbaar. Alles minder zal resulteren in een voortzetting van dezelfde catalogus van problemen die inherent zijn aan de wereld van vandaag. (bron)

Borderline

De kwetsbaarheid en de weerloosheid van De Ander roepen ons rechtstreeks op. De mens in nood is imperatief en treft ons als een bevel, uit de hoogte. Het naakte Gelaat is geen opwekking van medelijden, maar komt mij tegemoet als een gebod, als een eis tot rechtvaardigheid. De machteloosheid zelf is een bevel tot hulpverlening. Zo legt De Ander beslag op mijn vrijheid en grijpt mij in de kern van mijn zelfontplooiing. Geconfronteerd met de nood en de weerloosheid van De Ander voel ik mij als een beschuldigde, iemand die ten onrechte geniet van zijn bezit, zijn rijkdom, zijn rechten en zijn zekerheden. Deze authentieke schuldervaring mondt uit in het verlangen naar De Ander als zingever van mijn bestaan. De Ander heeft dus niet alleen een functie van zelfontplooiing van het Ik. De Ander is ook voorwerp van een verlangen als honger zonder einde, als een vuur dat nooit uitdooft. Hoe meer men zich immers inzet voor De Ander, hoe groter het appel op verantwoordelijkheid. (bron)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s