Twilight

Het is zomer, geen les maar via Facebook blijft een aantal communiceren. Iemand stelt voor om spelletjes te spelen en biedt een collectie bordspelen aan, leuk initiatief. Als OPS-lijder valt m’n oog vrijwel onmiddellijk op spelen die handelen over de wereld en de strijd waarin we verwikkeld zitten, indringend is vooral dat dergelijke spelletjes überhaupt blijken te bestaan. Ook hierin zien we immers het psychodrama doorschemeren, een goed voorbeeld is Twilight Struggle, over politiek, complotten en intriges. In deze reflectie tracht ik de drijfveer van de GGZ duidelijker te stellen, actieve participatie van politiek is hierin zeer gewenst maar net omwille van het spel misschien niet altijd mogelijk. Over spelvormen, problemsolvers, vlindereffecten en paradigmashifts, de herstelgedachte centraal.

Bordspel

De korte inhoud van het spel omschrijft het als volgt: ‘Politiek, spionage en intrige zijn belangrijkste ingrediënten van de koude oorlog. Gebruik je invloed om bondgenoten te verzamelen en de ruimterace te winnen. Dit alles onder de constante dreiging van een alles vernietigende nucleaire oorlog. De spelers spelen elk één van de supermachten tijdens de koude oorlog: Verenigde Staten of de Sovjet Unie. Beide spelers moeten elke beurt kaarten uitspelen om hun invloed in andere landen te vergroten, coups uit te voeren in landen, de ruimterace te winnen of om de belangrijke gebeurtenissen uit het tijdperk van de Koude oorlog plaats te laten vinden. Wie van de supermachten zal overblijven als hun lot in jouw handen ligt?’ In recensies lees ik dat het bordspel Twilight Struggle aanzien wordt als één van de beste strategische oorlogsspellen ooit gemaakt. Dit spel gaat uiteindelijk over ons allen, join the game!

Rationaliteit

Dit bordspel laat me handig toe om te vingerwijzen naar de elementen van beperkte- en/of begrensde rationaliteit die ontegensprekelijk samenhangen met een vooropgesteld doel. Voor de GGZ geldt de herstelgedachte in brede zin, dit kan zowel ten individuele titel als collectief gezien worden. Elke cursist kan dit anders beleven naarmate het leer- en/of groeiproces vordert, dit in combinatie met de verschillende copingstijlen en/of de groeipijnen die hier haast onvermijdelijk bij komen kijken. Beperkte- en/of begrensde rationaliteit komt ook terug in de speltheorie en/of besluitvormingsprocessen, zo stelt Herbert Simon dat beslissingen afhankelijk zijn van een aantal factoren:

  1. beperkte beschikbaarheid van informatie
  2. cognitieve beperkingen
  3. beperkte tijd om tot een besluit te komen

Hierover kunnen we wellicht nog een lang debat voeren, uitmondend in bibliotheken vol met prachtig studiewerk dat rapporteert over het courante nulsomspel. Voor wie de herstelgedachte genegen is, ligt dit enigszins anders. Dit komt in de eerste plaats door het doel en/of de spelvorm te wijzigen, dit betekent dan ook een andere mindset met aangepaste aspiraties. Anders gezegd, het niet-coöperatieve spel wordt dan vervangen door een coöperatieve modus operandi. In dezelfde beweging krijgt de herstelgedachte dan ook een (r)evolutionair karakter, indruisend tegen dat wat we als ‘mainstream’ kunnen benoemen. Kortom, wat begint als een spel wordt nu levensecht.

Problemsolver

Samen met Allen Newell bedacht Herbert Simon ook een General Problem Solver, dit betekent dat we ons een gewenste situatie kunnen visualiseren om dan te zoeken naar operatoren die de realisatie daarvan in positieve zin begunstigen, zelfs aanzienlijk kunnen versnellen. Met de herstelgedachte centraal, deze operatoren kunnen herhaald worden tot het gewenste resultaat bekomen wordt – om pas dan te kunnen zeggen dat een paradigmashift zich voltrokken heeft. Het idee is eenvoudig en het staat iedereen vrij om in dit co-creatieve proces te participeren. De GGZ nodigt ons hier vandaag toe uit, net zoals ervaringsdeskundigen kunnen beroepen op de immense kennis van wetenschappers met dezelfde ambities. Het bijzondere, dat wat vroeger misschien als hypomaan beschouwd werd krijgt hierdoor ook z’n plaats binnen een collectief proces, met finaal een geambieerde ethische upgrade. Garantie op succes bestaat echter niet, sterk afhankelijk van de effectieve valorisatie binnen het besluitvormingsproces.

Cascade

In de volksmond, there is a crack in everything, that’s how the light gets in. Ook hier is het goed om te relativeren en te nuanceren, met hypomaan kan immers ook verwezen worden naar vlindereffecten. Dit zijn minieme fluctuaties die een cascade aan gevolgen induceren, dit kan zowel goedschiks als kwaadschiks. We bekijken het hier positief, zo kunnen kleine systeemveranderingen het hedendaagse systeem onder druk zetten waardoor het ook instort en/of een grondige transformatie ondergaat. Sociale innovatie betekent hier creatieve destructie, als het wegnemen van die obstakels die het geambieerde herstel nadelig beïnvloeden. Deze processen kunnen ook als mysterieus ervaren worden met in het verlengde veel ongeloof en/of verzet, dit heeft vaak te maken met de manier hoe we daarover denken. En hiermee wordt het ook steeds duidelijker waarom de GGZ pleit voor meer vermaatschappelijking en derde orde veranderingen. De cursus werpt hier ontegensprekelijk z’n vruchten af, dit biedt hoop en zingeving.

Chaos

Naar mijn perceptie kunnen nu ook veel hypomane stellingen gecorreleerd worden met dit dynamische proces, soms als een plots inzicht, in andere gevallen in de vorm van doordachte citaten die hiernaar verwijzen. In lijn met de cursus kunnen deze citaten ons raken en tot diepgaander reflectie bewegen, dit vergt in de eerste plaats de motivatie van de ontvanger tot het willen bestuderen van de aangeboden stellingen. En zo komen we terug tot de voorwaarden die Herbert Simon stelde, beperkte- en/of begrensde rationaliteit heeft mi dan ook niets te maken met dom of slim maar a priori met aandacht en/of motivatie. En dit sluit naadloos aan bij het Elaboration Likelihood Model, wat dan weer kan leiden tot een gigantische strijd door het mengen van de verschillende te onderscheiden denkkaders en bijhorende aspiraties. Binnen deze context betekent herstel orde scheppen in de chaos, operatoren kunnen hierbij helpen maar dat blijkt toch minder makkelijk dan de eenvoud van de theorie doet vermoeden. Naar mijn perceptie een psychologische kwestie, en misschien zelfs iets evolutionairs.

Raadzaam

En dan komt het, politieke inmenging lijkt in dit proces beslist raadzaam maar zij hebben misschien geen tijd omwille van de Twilight Struggle, het bordspel waar deze reflectie mee begon. Nuchter beschouwd, speltheoretisch is hier niets mis aangezien dit eigen is aan het soort spel waar we als maatschappij voor gekozen hebben. Ieder van ons krijgt de vrijheid om binnen dit nulsomspel succes te boeken met inbegrip van de neveneffecten die ook pervers kunnen zijn. En zo ik het interpreteer, de GGZ pleit nu voor een ander soort spel van waaruit mi het idee van een paradigmashift te verklaren valt, namelijk het coöperatieve spel. Wat mij betreft, als OPS-lijder kan ik slechts een aantal inzichten trachten te delen, het idee van een monetaire reset (operator) zegt principieel niets over het soort spel maar helpt wel om een aantal problemen binnen het hedendaagse nulsomspel te neutraliseren. De kaarten worden herschud, Twilight Struggle.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s